“The Odyssey”-ийн сурталчилгаан дээрх төрх олны анхаарлыг татлаа
Zendaya Лондон хотод болсон Christopher Nolan-ы “The Odyssey” киноны сурталчилгааны арга хэмжээнд оролцохдоо зөвхөн домгийн сэдэвтэй хувцаслалтаараа бус, ээмгээрээ ч томоохон яриа үүсгэлээ.
Эх сурвалжийн мэдээлснээр, түүний зүүсэн том алтан ээмэгт ойролцоогоор 3000 жилийн настай, эртний Иранд хамаарах алтлаг эд зүйлсийг ашигласан байж болзошгүй байна.
London-д байрладаг Barron London эдгээрийг Ираны Ziwiye үеийн хоёр алтан медальон хавтан гэж тодорхойлжээ. Харин British үнэт эдлэлийн дизайнер Glenn Spiro уг эртний хавтангуудыг шар алтанд суулгаж, орчин үеийн алмаазаар хүрээлэн, улаан хивсний тансаг гоёл болгон хувиргасан байна.
“Method dressing” ба эртний дүрслэл
Zendaya-ийн хувцаслалтыг “method dressing” буюу жүжигчин дүр, киноны ертөнц, цаг үеийн уур амьсгалыг хувцас, гоёлоороо илэрхийлэх арга барилын жишээ гэж тайлбарлажээ.
Тэрээр “The Odyssey” кинонд мэргэн ухаан, дайны бурхан Athena-ийн дүрийг бүтээж байгаа гэх мэдээлэлтэй холбоотойгоор цагаан Jacquemus даашинз, халхалсан үс, алтлаг гоёлоор эртний Mediterranean дүр төрхийг орчин үеийн хэв маягаар илэрхийлсэн байна.
Гэвч энэ дүр төрх нэг асуултыг хүчтэй гаргаж ирлээ. Эртний соёлтой холбоотой археологийн эд зүйл түүхэн орчноосоо салж, дахин боловсруулагдан, тансаг хэрэглээний гоёл болох нь зөв үү гэсэн маргаан өрнөж байна.
Археологийн эд зүйл улаан хивсний гоёл болов
Barron London-ийн тайлбарт дурдсанаар, уг ээмгэнд “Ираны Ziwiye үеийн хоёр алтан медальон хавтан” ашигласан бөгөөд Glenn Spiro тэдгээрийг алмааз, шар алтаар шинэчлэн загварчилжээ.
Ziwiye нь Иранд орших археологийн дурсгалт газар бөгөөд алт, мөнгө, зааны соёогоор хийсэн эдлэлүүдээрээ танигддаг. Ziwiye Treasure гэх олдворууд 1947 онд Ziwiye цайзын ойролцоо илэрсэн гэж мэдээлэгддэг ч түүнтэй холбогдох эд зүйлс хожим музей, хувийн цуглуулгуудад тархсан байна.
Ziwiye-тэй холбоотой эдлэлүүд New York-ийн Metropolitan Museum of Art, Paris-ийн Louvre, London дахь British Museum зэрэг байгууллагад хадгалагддаг гэж дурдагддаг. Харин Zendaya-ийн ээмэг нь ижил соёлын орчинд хамаарах эд зүйлс олон улсын тансаг хэрэглээний зах зээлд ч гарч ирж болохыг харуулж байна.
Гарал үүслийн зам тодорхойгүй байна
Одоогоор нийтэд ил болсон тайлбарууд уг алтан хавтангуудын ойролцоо нас, соёлын хамаарлыг дурдсан ч эдгээр нь Иранаас хэрхэн гарч, хувийн эзэмшилд яаж шилжиж, улмаар London дахь үнэт эдлэлийн дилерт хэрхэн хүрсэн талаар тодорхой мэдээлэл өгөөгүй байна.
Энэ зам маш чухал юм. Учир нь эртний эдлэлийн provenance буюу өмчлөлийн түүх нь тухайн зүйл хаанаас гаралтай, хэний гараар дамжсан, эх орноосоо хууль ёсоор гарсан эсэхийг ойлгоход гол баримт болдог.
Ийм мэдээлэлгүй үед археологийн өвийг тансаг гоёл болгон ашиглах нь ёс зүй, соёлын өмч, хууль ёсны эзэмшлийн тухай асуултыг улам хурцатгадаг.
Орчин үеийн алмааз эртний үнэ цэнийг арилгахгүй
Glenn Spiro-ийн хийсэн өөрчлөлт нь зөвхөн эртний хавтангуудыг шинэ сууринд байрлуулах төдий байгаагүй. Тэрээр тэдгээрийг орчин үеийн алт, алмаазаар хүрээлж, археологийн материалыг өнөөгийн арилжааны тансаг эдлэл болгон хувиргасан байна.
Ингэснээр уг хавтангуудыг хүмүүс өөр өнцгөөс харж эхэлнэ. Тэд эртний нийгмийн үйлдвэрлэл, хэрэглээ, утга учрыг тайлбарласан музейн үзмэр бус, харин алдартны загвар, улаан хивсний зураг, тансаг брэндийн нэг хэсэг болон харагдаж байна.
Гэхдээ түүхэн шинж чанар нь бүрмөсөн алга болоогүй. Харин ч тэдний нас, Иран гарал нь гоёлын онцгой байдал, ховор чанар, үнэ цэнийг тодруулах сурталчилгааны гол хэсэг болжээ.
Нэг эд зүйл хоёр үүрэгтэй болов
Маргааны гол цөм нь энэ эртний эд зүйл нэгэн зэрэг хоёр өөр үүрэг гүйцэтгэж байгаад оршино. Нэг талаас энэ нь эртний соёлоос үлдсэн бодит археологийн дурсгал. Нөгөө талаас орчин үеийн улаан хивсэн дээр зүүж, зураг авч, биширч харахад зориулагдсан гоёл болжээ.
Ийм шилжилт нь өв соёлын утга санааг өөрчилдөг. Эртний зүйл хадгалагдан үлдэж байгаа мэт боловч түүний анхны агуулга, гарал, хэрэглээ, тухайн соёлын үнэ цэнэ нь алмааз, загвар, алдартны дүр төрхийн ард бүдгэрч магадгүй юм.
Грекийн домогт зориулсан төрхөд Ираны өв ашиглагджээ
Zendaya-ийн стилистик “The Odyssey”-ийн эртний Грекийн ертөнцийг илэрхийлэх зорилготой байсан. Гэвч ээмгэнд ашигласан хавтангуудыг Грект бус, эртний Иранд хамааруулан тайлбарлаж байна.
Энэ нь улаан хивсний загвар “эртний ертөнц” гэх өргөн ойлголтын дор өөр өөр соёл, газарзүйн дурсгалуудыг нэгтгэн ашиглаж болохыг харуулж байна.
Түүхийн нарийн ялгааг сайн мэдэхгүй үзэгчдийн хувьд Greek mythology, Iranian goldwork, modern European jewelry design зэрэг тус тусдаа соёлын давхаргууд нэгэн ерөнхий “экзотик” дүрслэл болон харагдах эрсдэлтэй.
Өв соёл тансаг хэрэглээний зах зээлд орж байна
Zendaya-ийн ээмгийг тойрсон яриа зөвхөн нэг жүжигчин, нэг дизайнер, нэг сурталчилгааны арга хэмжээгээр хязгаарлагдахгүй. Энэ нь эртний эдлэлүүд эх орноосоо салж, хувийн цуглуулга, олон улсын зах зээл, тансаг хэрэглээний бүтээгдэхүүн болон хувирах тухай олон жилийн маргааныг дахин сануулж байна.
Эртний эд зүйлийг орчин үеийн үнэт эдлэл болгон өөрчлөх үед хадгалалт ба хэрэглээний зааг улам бүдгэрдэг. Хавтангууд биет байдлаараа үлдэж байгаа ч утга санаа нь алмааз, загварын брэнд, киноны сурталчилгаа гэсэн шинэ хүрээнд шүүгдэн харагдаж байна.
Zendaya-ийн ээмэг шийдэгдээгүй асуултыг дахин гаргав
Zendaya-ийн төрх эртний өвийн олон улсын зах зээлд байдаг нэгэн том зөрчлийг ил болголоо. Эртний эдлэлүүдийг бүтээсэн соёлынх нь үнэ цэнээр магтан сурталчилдаг атлаа тэдгээрийг тухайн соёл, газар нутаг, түүхэн орчноос нь салгаж, орчин үеийн онцгой хэрэглээний зүйл болгон хувиргах нь түгээмэл хэвээр байна.
Тиймээс энэ ээмэг зөвхөн загварын сонголт бус, эртний өвийг хэн эзэмших, хэрхэн ашиглах, ямар нөхцөлд олон нийтэд харуулах ёстой вэ гэсэн төвөгтэй асуултыг дахин сөхлөө.
