Дуудлага худалдааг сүүлчийн мөчид зогсоов
Christie’s дуудлага худалдааны танхим Парис хотод болох ёстой байсан онцгой лотыг өчигдөр үдээс хойш гэнэт жагсаалтаас хаслаа. Дэлхийн анхны механик тооцоолох машин хэмээн үнэлэгддэг төхөөрөмжийг үнэ хаялцан зарах байсан ч дуудлага худалдаа эхлэхээс өмнө цуцлагдсан байна.
Танхимын мэдээлснээр, Парисын шүүх уг төхөөрөмжид экспортын түр хориг тавьсны дараа эзэмшигч нь дуудлага худалдааг хойшлуулах хүсэлт гаргасан аж. Ийнхүү олон улсын цуглуулагчдын анхаарлын төвд байсан лот богино хугацаанд худалдаанаас гарлаа.
“La Pascaline” – Паскалийн бүтээсэн тооцоолох машин
“La Pascaline” хэмээх энэхүү механик тооцоолуурыг Францын математикч Блэйз Паскаль 1642 онд зохион бүтээжээ. Тэр үед Паскаль ердөө 19 настай байсан бөгөөд татварын орлогын тооцоог хийдэг аавынхаа ажлыг хөнгөвчлөх зорилгоор энэ төхөөрөмжийг бүтээсэн гэдэг.
Одоогоор ийм төрлийн ердөө есөн ширхэг төхөөрөмж хадгалагдаж байгаа бөгөөд ихэнх нь музей, үндэсний сан хөмрөгт байдаг. Харин дуудлага худалдаанд гарахаар төлөвлөсөн энэ хувь нь хувийн цуглуулагчийн гарт байгаа цорын ганц “La Pascaline” байв.
Christie’s уг эдлэлийг “дуудлага худалдаанд тавигдсан шинжлэх ухааны хамгийн чухал дурсгалуудын нэг”, мөн “хүний оюуны ажлыг машинаар орлуулах анхны бодит оролдлогын нэг” хэмээн тодорхойлж, 2–3 сая еврогийн үнэд хүрэх боломжтой гэж тооцоолж байлаа.
Эрдэмтэд “үндэсний үнэт зүйл” гэж үзэв
Францын эрдэмтдийн бүлэг уг төхөөрөмжийг худалдахаар төлөвлөж байгаагийн дараа шүүхэд яаралтай хүсэлт гаргасан байна. Тэд “La Pascaline”-ийг Францын “үндэсний үнэт зүйл” ангилалд оруулж, гадаад руу гаргахгүй байх шийдвэр гаргахыг шаарджээ.
Энэнээс өмнө, энэ оны тавдугаар сард Соёлын яам хууль тогтоомжийн дагуу төхөөрөмжид экспортын зөвшөөрөл олгосон байдаг. Яамны мэдээлснээр уг шийдвэр нь Үндэсний Урлаг, Гар урлалын Төв болон Луврын музейн нэг нэг мэргэжилтний хамтарсан дүгнэлтэд үндэслэсэн аж.
Гэвч эрдэмтдийн зүгээс энэхүү зөвшөөрлийг эргэн харахыг шаардаж, “La Pascaline”-ийг улсдаа үлдээх нь зүйтэй гэж үзсэнээр асуудал шүүхийн шатанд оржээ. Парисын шүүх түр хугацааны экспортын хориг тавьснаар төхөөрөмжийн гадаад худалдааг зогсоосон байна.
Цаашдын хувь заяа шүүхийн шийдвэрээс хамаарна
Одоогоор “La Pascaline” Францын хилээс гарах боломжгүй байна. Шүүхийн эцсийн шийдвэр хэдэн сарын дараа гарах төлөвтэй байгаа бөгөөд энэ шийдвэрээр төхөөрөмж музей, улсын сан хөмрөгт албан ёсоор үлдэх үү, эсвэл ирээдүйд дахин дуудлага худалдаанд гарах боломж нээгдэх үү гэдэг нь тодорхой болно.
XVII зууны энэ механик тооцоолуур нь шинжлэх ухааны хөгжлийн түүх төдийгүй Францын соёл, техникийн өвийг илтгэх чухал эд өлгийн зүйл гэж мэргэжилтнүүд үзэж байна.
